ابوبشر عمرو بن عثمان بن قنبر سیبویه (۱۴۰هـ / ۷۶۰م-۱۸۰هـ / ۷۹۶م) معروف به سیبویَه شیرازی از دانشمندان ایرانی صرف و نحو زبان عربی و پیشوای مکتب نحوی بصره بود که آرامگاهش در شهر شیراز است معنی نام او «منسوب به سیب» است. بسیاری از نامهای ایرانی پیش از اسلام و اوایل دوره اسلامی به پسوند نسبی -ویه ختم میشد همچون «دادویه»، «زادویه» و غیره. عربها و به تبع آنها غربیان نام سیبویه را به صورت سیبَوَیه (Sibawayh) یا سیبِوَیْهْ تلفظ میکنند. فیروزآبادی مؤلف قاموس دربارهٔ معنای نام او میگوید: سیبویه یعنی بوی سیب بنا به نقل زرکلی، سیبویه در سال ۱۴۸ه. در یکی از دهکدههای شیراز به دنیا آمده است، سپس به بصره رفته و از همراهان حلقه درس خلیل بن احمد شده و در آنجا کتاب مشهور خود را در صرف و نحو، تصنیف کرده است، آنگاه به بغداد عزیمت کرده و پس از مناظره ناراحتکنندهای با کسائی، به اهواز آمده و در آنجا به سال ۱۸۰ه. وفات یافته است.
کنیههای وی را ابوبِشر، ابوعثمان و ابوالحسن ذکر کردهاند که کنیه نخست، مشهورتر است
منابع کهن وی را از موالی بنیحارث بن کعب و آل ربیع بن زیاد حارثی دانستهاند.
سیبویه اصالتاً ایرانی بود و در سال ۷۶۰میلادی در همدان متولد شد و در بصره نشو و نما کرد. پس از آن که در نحو استادی بی همتا شد به نزد یحیی بن خالد برمکی به بغداد رفت
وی علاوه بر اینکه از خلیل درس میگرفت نزد استادان دیگری مانند عیسی بن عمر و یونس به شاگردی نشست و لغت را هم از ابو خطاب اخفش فرا گرفت. آنگاه به تألیف کتابی در نحو پرداخت که ابن ندیم درباره آن مینویسد: نه پیش از وی کسی مانند آن را تألیف نموده و نه بعد از او کسی تألیف خواهد کرد
زندگینامه
سیبویه به سال (۱۴۰) هجری قمری در شهر بیضا در شهرستان سپیدان امروزی از توابع فارس زاده شد، در سن ۱۴سالگی برای تحصیل علم رهسپار بصره شد، چنانکه در آن دوران بغداد مرکز علم ودانش بود؛ و در آنجا یکی از برجستهترین علماء علم اللغة شد
وی از علم نحو زبان عربی است و «الکتاب» وی، اوّلین کتاب حاوی صرف و نحو عربی و از منابع و مأخذ قابل اطمینان است.
وی نزد یکی از بزرگترین استادان علوم صرف ونحو در آن دوران خلیل فراهیدی کسب علم نمودهاست
اهمیت تاریخی سیبویه از آن جهت است که نخستین فردی بود که برای زبان عربی صرف و نحو نوشت و صداها را در این زبان مشخص ساخت؛ بنابراین، علامات ضمه، فتحه، کسره و تنوینها اختراع و کار سیبویه ایرانی است. وی با این عمل عنوان «سیبویه نحوی» را به خود اختصاص داد. بدون کاری که سیبویه کرد و در آن زمان یک شاهکار بود، پیشرفت زبان عربی میسر نبود و استحکام این زبان به این صورت باقی نمیماند. به این ترتیب، این ایرانیان بودند که برای اعراب دستور زبان (صرف و نحو) نوشتند
طبق نوشته روزنگارهای بینالمللی، «سیبویهSibavayh» زبانشناس معروف ایرانی در نخستین هفته ژانویه سال ۷۹۳میلادی در شیراز درگذشت. بنا به روایتی، وی در سال ۱۸۰، در سن چهل سالگی درگذشت و در گورستان باهلیه مدفون شد. اینک بر قبر او سنگ سیاهی است که در دکانی در دروازه کازرون قرار دارد و به سنگ سیاه معروف است. یک مزار دیگر نیز درشهر قدیمی سیراف که اکنون بندر طاهری نامیده میشود واقع در عسلویه استان بوشهر وجود دارد که بنام مزار این دانشمند معروف است
عدهای بر این باورند که اگر سیبویه ایرانی برای زبان عرب صرف و نحو ننوشته بود این زبان در نوشتار همانند لهجه (گویش) یکنواخت بودن خود را از دست میداد.
سیبویه هنگام که عزم سفر به خراسان نموده بودن در عرض راه بیمار میشود، ودر سال (۱۸۰هـ/ ۷۹۶م) در عمر ۴۰سالگی در شهر شیراز درگذشت.
در برخی کشورها از جمله ایران، وظیفه آتشنشانی فقط به مبارزه با حریق خلاصه نمیشود. برای مثال سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران، شرح وظایف خود را بدینگونه برشمردهاست.
1- مقابله با هرگونه آتشسوزی
2-نجات محبوس شدگان در زیر آوار ساختمان، خودروی تصادفی، آسانسور..
3-مقابله و پیشگیری از سقوط اجسام و درخت از ارتفاع و احتمال خطر برای شهروندان
4-نجات سقوط کنندگان در چاه، کانال آب، رودخانه، سد، استخر
5-مقابله با حیوانات وحشی و موذی
6-نجات مصدومین حوادث چرخ گوشت، حلقههای فلزی، تسمه نقاله، دستگاههای برش و کارخانهای
7- کلیه موارد دیگری که در آن جان و مال شهروندان در معرض خطر میباشد
علاوه بر این، آتشنشانی وظایف جنبی دیگری نیز دارد که تعیین صلاحیت و ایمنی برخی شرکتها، افراد و ساختمانها از آن جملهاست.
تاریخچه آتشنشانی در ایران
آتشنشانی تبریز در ۲۱آذر ۱۳۲۸
نخستین شهر کشور که به تجهیزات و سازمان آتشنشانی مجهز شد، شهر تبریز بود. در سال ۱۲۲۱خورشیدی،روسها در این شهر نخستین سازمان آتشنشانی ایران را تأسیس نمودند که برج آتشنشانی تبریز از یادگارهای آن دوران است. دومین و سومین واحدهای آتشنشانی رسمی در جنوب کشور و در شهرهای مسجد سلیمان و آبادان برای حفظ تأسیسات ایجاد شده در پالایشگاه آن شهرها تأسیس شد. سپس با توجه به ایجاد زیر ساختهای اقتصادی در اقصی نقاط کشور، ایجاد واحدهای اطفایی در مناطق مختلف کشور آغاز گردید که میتوان به احداث واحدهای آتشنشانی (اطفائیه) در بلدیه آنروز نام برد که در قطبهای اقتصادی و صنعتی کشور ایجاد شده و بطور مثال احداث پایگاههایی در تهران ۱۳۰۳، قزوین ۱۳۰۳، اهواز ۱۳۰۴، بندر انزلی ۱۳۰۵، شهر رشت ۱۳۰۵،مشهد مقدس ۱۳۱۲، شهر زنجان ۱۳۲۷، شهر اصفهان ۱۳۲۸و شهر شیراز ۱۳۲۹نام برد.
در تهران نیز اولینبار، یک ژنرال روس در محل سهراه امینحضور، اقدام به تأسیس اولین ایستگاه آتشنشانی نمود و بعدها با گسترش همین واحد و انتقال آن به چهارراه حسنآباد، واحد اطفائیه بلدیه تأسیس گردید. به تدریج با افزایش نیازهای شهر تهران این واحد به دو ایستگاه تهران و شمیرانات توسعه پیدا کرد. در سال ۱۳۲۶این ایستگاهها به پنج ایستگاه افزایش یافتو امروزه تعداد ایستگاههای حریق تهران در حال رسیدن به ۱۲۵مورد است
حرفه آتشنشان
سازمانهای آتشنشانی با هدف اصلی نجات جان و اموال انسانها تشکیل شدهاند بنابراین یک آتشنشان قادر است در بحرانیترین شرایط محیطی و زیان آورترین شرایط کاری به یاری حادثه دیدگان بشتابد. با توجه به آمارهای حریق و حوادث، تعداد مصدومین و فوت شدگان مأموران آتشنشان در طی سالیان اخیر نگران کننده است چرا که آتش نشانان در محیطهای پر مخاطره آمیز و از جمله انفجارات به امداد رسانی و عملیات میپردازند، لذا آسیبپذیری آنان در حد بالایی است. علاوه بر این، عوارض و مخاطرات شغلی در حرفه آتشنشانی با بروز و تشدید انواع بیماریهای جسمی و روانی جلوه میکند. بر این اساس مهمترین وظیفه آتش نشانان شامل آماده باش شبانهروزی برای شرکت در حوادثی که جان انسان در خطر باشد، انجام عملیات نجات و امداد در حوادثی که جان حیوانی در خطر باشد، شرکت فعال در حوادث طبیعی به منظور یاری رساندن به هموطنان، اداره کردن و مهار آتشسوزیها در صنایع و اماکن مختلف، بررسی علل حریق و حوادث در شرایط محیطی متفاوت و همراه با مخاطرات گوناگون میشود. به این ترتیب آتش نشانان در هر مأموریت به طور معمول در معرض چندین عوارض از جمله عوارض ناشی از استرس رانندگی و ترافیک، عوارض ناشی از اثرات دود و گازهای سمی در محلهای عملیات، عوارض ناشی از صدای آژیر، بلندگو و نور چراغ گردان، عوارض ناشی از ترشح هورمونهای دفاعی و آمادگی بدن در برابر حوادث، اثرات ناشی از حرارت در محل حریق، عوارض ناشی از تماس یا جذب مواد شیمیایی از طریق پوست، عوارض ناشی از صدمات فیزیکی در حین انجام وظیفه، عوارض ناشی از دریافت پرتوهای یونساز و تشعشعات رادیواکتیویته قرار میگیرند. علاوه بر این، آتش نشانان در هنگام انجام عملیات نجات و امداد در معرض عوارضی نظیر رویت صحنههای دلخراش و تألم آور، عوارض ناشی از وقوع انفجار در صحنه حادثه، عوارض ناشی از مسائل ارگونومی وسایل و تجهیزات و ماشین آلات، عوارض ناشی از انجام خدمت به صورت شیفتی، عوارض ناشی از عدم تغذیه صحیح و متناسب با حرفه، عوارض ناشی از استرس پس از حادثه، عوارض ناشی از کارکردن در محیطهای آلوده، عوارض ناشی از کارکردن در محیطهای مرطوب نیز قرار میگیرند. براساس آمار سالهای ۷۶تا ۸۱در رابطه با خسارات جانی و مصدومین ناشی از شرکت در عملیات آتشنشانی، بیشترین مصدوم ناشی از شرکت در عملیات حریق و نجات مربوط به سال ۸۱با تعداد ۶۳مصدوم حریق و ۱۲مصدوم نجات بودهاست؛ بنابراین گزارش، وجود فاکتورهایی شامل سرو صدا، محیط عفونت زا و آلوده، مواد شیمیایی و گازهای سمی، مواد رادیواکتیو، کار در محیط غیر متعارف (کم نور وپر نور)، وجود ذرات معلق در هوا، کار در شرایط جوی نامساعد، کار در ارتفاع، ریزش و برخورد اجسام خارجی، انفجار، خطر برق، سطوح شیب دار و لغزنده، کار در فضای مسدود و غیر متعارف، کار در اعماق، کار در محیطهای با حرارت بالا، جابجا کردن قطعات سنگین، کار در فضای باز، کار در محیطهای مرطوب، کار در محیطهای متعفن و نامطبوع، کار در شرایط روحی نامساعد از مهمترین عواملی است که شرایط محیط کار آتش نشانان را از حالت عادی خارج میکند. بر این اساس، مقایسه فاکتورها و عوامل زیان آور در محیط کار با شرایط ویژه شغل آتشنشانی گواه آن است که کلیه فاکتورها و عوامل مذکور در حرفه آتشنشانی وجود داشته ضمن اینکه فاکتورهای دیگری نیز وجود دارد که در قوانین موضوعه لحاظ نشده است لذا یک آتشنشان در هر حادثه حداقل ۱۰مورد از عوامل زیان آور را لمس میکند همچنین آتشنشان در طول خدمت با تمامی فاکتورهای زیان آور در صحنههای عملیات و امداد رسانی مواجه است.